KHOA LUẬT TỔ CHỨC HỘI THẢO KHOA HỌC “HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM”
Trong hai ngày 25 và 26/7/2026, tại Phòng họp số 2, Trường Đại học Khoa học – Đại học Thái Nguyên, Khoa Luật đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Hoàn thiện pháp luật hướng tới phát triển bền vững ở Việt Nam”. Hội thảo do TS. Ma Thị Thanh Hiếu chủ trì, với sự tham gia của cán bộ, giảng viên và sinh viên Khoa Luật.
Hội thảo được tổ chức căn cứ Quyết định số 3026/QĐ-ĐHKH ngày 31/12/2025 về việc ban hành Quy chế chi tiêu nội bộ năm 2026 của Trường Đại học Khoa học – Đại học Thái Nguyên; kế hoạch hoạt động và kinh phí triển khai năm 2026 đối với các hoạt động chuyên môn ngành, lĩnh vực; đồng thời thực hiện kế hoạch hoạt động khoa học và công nghệ năm 2026 của Khoa Luật.
Đây là một trong những hoạt động chuyên môn có ý nghĩa thiết thực của Khoa Luật trong năm 2026, nhằm phát huy và nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học; tăng cường sự gắn kết giữa nghiên cứu lý luận với yêu cầu hoàn thiện pháp luật trong thực tiễn; đồng thời tạo môi trường để cán bộ, giảng viên và sinh viên trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và tiếp cận những vấn đề pháp lý mới đang đặt ra trong tiến trình phát triển bền vững của Việt Nam.
Phát triển bền vững dưới góc nhìn pháp luật đa ngành
Phát biểu định hướng tại hội thảo, các đại biểu thống nhất cho rằng phát triển bền vững hiện nay không còn chỉ được tiếp cận dưới góc độ bảo vệ môi trường mà đã trở thành yêu cầu xuyên suốt đối với quá trình xây dựng và thực thi pháp luật trong nhiều lĩnh vực. Từ quản trị nhà nước, đầu tư, thương mại, doanh nghiệp, lao động, an sinh xã hội đến biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, chuyển đổi số và bảo đảm quyền con người, yêu cầu phát triển bền vững đều đặt ra những vấn đề mới đối với hệ thống pháp luật Việt Nam.
Trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực triển khai Chương trình nghị sự 2030 và các Mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc, thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và hội nhập ngày càng sâu rộng thông qua các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, việc nghiên cứu hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thích ứng và có khả năng thúc đẩy phát triển bền vững có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Các tham luận tại hội thảo vì vậy được xây dựng với phạm vi tương đối toàn diện, phản ánh nhiều chiều cạnh khác nhau của mối quan hệ giữa pháp luật và phát triển bền vững.
Mở đầu nhóm tham luận mang tính nền tảng, TS. Ma Thị Thanh Hiếu trình bày nghiên cứu “Hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam theo hướng tích hợp các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc đến năm 2030”. Tham luận tập trung làm rõ yêu cầu đưa phát triển bền vững trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong xây dựng và thực thi pháp luật, đồng thời đặt ra vấn đề tăng cường tính liên thông giữa các lĩnh vực pháp luật nhằm bảo đảm sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường.
Tiếp nối cách tiếp cận ở cấp độ thể chế, TS. Nguyễn Thị Thu Hường trình bày tham luận “Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về quản trị nhà nước hướng tới phát triển bền vững ở Việt Nam”, qua đó nhấn mạnh vai trò của quản trị hiệu quả, minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của người dân trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách phát triển.
Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là các yêu cầu pháp lý mới đối với doanh nghiệp và hoạt động đầu tư. TS. Trịnh Vương An với tham luận “Pháp luật về đánh giá tác động môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trong hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam: Thực trạng và định hướng hoàn thiện” đã phân tích sự phát triển của các tiêu chuẩn ESG và nhu cầu kết nối giữa pháp luật môi trường, lao động, quản trị doanh nghiệp và công bố thông tin bền vững.
Trong khi đó, ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Trang tập trung vào mô hình kinh tế tuần hoàn với tham luận “Hoàn thiện pháp luật về kinh tế tuần hoàn nhằm thúc đẩy mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững ở Việt Nam”. Nội dung nghiên cứu đề cập đến trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, tái chế, tái sử dụng tài nguyên, thiết kế sản phẩm theo vòng đời và các công cụ pháp lý nhằm thúc đẩy chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính sang mô hình kinh tế tuần hoàn.
Ở góc độ kinh tế và tài chính, TS. Ma Thị Thanh Hiếu tiếp tục trình bày tham luận “Pháp luật về phát triển kinh tế xanh và tài chính xanh: Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam”, trong đó tập trung vào vai trò của pháp luật trong việc định hướng dòng vốn vào các hoạt động kinh tế có tác động tích cực đối với môi trường, thúc đẩy tín dụng xanh, trái phiếu xanh và các mô hình đầu tư bền vững.
Bên cạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số cũng được xác định là một động lực quan trọng của phát triển. ThS. Dương Thị Xuân Quý với tham luận “Hoàn thiện pháp luật về chuyển đổi số gắn với phát triển bền vững: Từ chính phủ số đến doanh nghiệp số” đã đặt ra yêu cầu xây dựng thể chế số đồng bộ, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an toàn dữ liệu, quyền con người và khả năng tiếp cận bình đẳng đối với các dịch vụ số.
Từ biến đổi khí hậu, tài nguyên đến bảo vệ môi trường biển
Một nhóm tham luận quan trọng khác tập trung vào biến đổi khí hậu, tài nguyên và môi trường. TS. Nguyễn Hải Ngân trình bày hai nghiên cứu có mối liên hệ chặt chẽ. Tham luận “Hoàn thiện pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính theo cam kết của Việt Nam tại COP” phân tích quá trình chuyển hóa các cam kết khí hậu quốc tế thành chính sách và nghĩa vụ pháp lý trong nước, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến kiểm kê khí nhà kính, thị trường carbon, giảm phát thải và mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.
Ở tham luận “Pháp luật về quản lý, bảo vệ và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp”, TS. Nguyễn Hải Ngân tiếp tục đề xuất chuyển từ tư duy quản lý từng loại tài nguyên riêng biệt sang quản trị tổng hợp dựa trên lưu vực, hệ sinh thái và hiệu quả sử dụng tài nguyên, tăng cường kết nối giữa pháp luật đất đai, tài nguyên nước, địa chất – khoáng sản, lâm nghiệp và đa dạng sinh học.
Liên quan trực tiếp đến mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững, TS. Nguyễn Thị Hoàng Lan trình bày tham luận “Hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường biển và phát triển kinh tế biển bền vững”. Nghiên cứu nhấn mạnh yêu cầu hài hòa giữa khai thác tiềm năng kinh tế biển với bảo vệ hệ sinh thái, kiểm soát ô nhiễm và bảo tồn nguồn lợi cho các thế hệ tương lai.
Đặt con người và công bằng xã hội ở vị trí trung tâm
Một điểm nổi bật của hội thảo là cách tiếp cận phát triển bền vững không chỉ từ khía cạnh kinh tế và môi trường mà còn từ quyền con người và công bằng xã hội.
Trong tham luận “Hoàn thiện pháp luật về bảo đảm quyền con người trong quá trình phát triển bền vững ở Việt Nam”, TS. Trịnh Vương An nhấn mạnh yêu cầu lấy con người làm trung tâm của quá trình phát triển, tăng cường cơ chế thực hiện quyền được sống trong môi trường trong lành, quyền tiếp cận thông tin, quyền tham gia và quyền tiếp cận công lý trong các quyết định phát triển có tác động lớn tới cộng đồng.
ThS. Nguyễn Hoàng Ly tiếp tục làm sâu sắc vấn đề này thông qua tham luận “Pháp luật về bảo vệ nhóm yếu thế (phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật) trong bối cảnh phát triển bền vững”. Nội dung nghiên cứu tập trung vào yêu cầu bảo đảm nguyên tắc “không để ai bị bỏ lại phía sau”, đồng thời chỉ ra sự cần thiết của việc thiết kế chính sách và pháp luật dựa trên điều kiện thực tế của từng nhóm xã hội.
Từ góc độ lao động và an sinh, ThS. Tống Thị Thu Trang trình bày tham luận “Hoàn thiện pháp luật lao động và an sinh xã hội hướng tới việc làm bền vững và công bằng xã hội”, đề cập tới yêu cầu bảo đảm việc làm thỏa đáng, an toàn lao động, khả năng tiếp cận an sinh xã hội và thích ứng của người lao động trước những thay đổi do chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tái cấu trúc nền kinh tế.
Đầu tư, trách nhiệm doanh nghiệp và hội nhập kinh tế quốc tế
Hoạt động đầu tư và trách nhiệm của doanh nghiệp cũng là nhóm chủ đề được trao đổi sâu tại hội thảo.
ThS. Nguyễn Thị Thuỳ Giang trình bày tham luận “Hoàn thiện pháp luật về đầu tư nước ngoài gắn với yêu cầu phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp”, trong đó đặt ra yêu cầu chuyển dần từ thu hút đầu tư dựa chủ yếu vào quy mô vốn sang lựa chọn và khuyến khích các dự án có chất lượng cao, công nghệ tiên tiến, sử dụng tài nguyên hiệu quả, bảo đảm quyền lợi người lao động và tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Tiếp cận từ quản trị doanh nghiệp, TS. Nguyễn Thị Thu Hường trình bày tham luận “Pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) và quản trị bền vững: Thực tiễn áp dụng và định hướng hoàn thiện ở Việt Nam”. Tham luận cho thấy trách nhiệm xã hội đang từng bước chuyển từ hoạt động mang tính tự nguyện và hình ảnh sang một nội dung có liên hệ trực tiếp với quản trị rủi ro, trách nhiệm doanh nghiệp và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, ThS. Lê Thanh Huyền với tham luận “Hoàn thiện pháp luật thương mại, đầu tư trong bối cảnh thực thi các FTA thế hệ mới và cam kết phát triển bền vững” đã phân tích những yêu cầu mới đặt ra từ CPTPP, EVFTA, UKVFTA và các khuôn khổ hội nhập khu vực. Theo đó, pháp luật thương mại và đầu tư cần ngày càng gắn chặt với các tiêu chuẩn về lao động, môi trường, quản trị, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, đồng thời phải tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.
Khép lại chuỗi nội dung chuyên môn, ThS. Dương Thị Xuân Quý trình bày tham luận “Nâng cao hiệu quả thực thi và giám sát pháp luật về phát triển bền vững ở Việt Nam: Từ thể chế đến thực tiễn”. Tham luận nhấn mạnh rằng chất lượng của pháp luật không chỉ được đánh giá bằng số lượng văn bản được ban hành mà quan trọng hơn là khả năng tổ chức thực hiện, giám sát, đo lường kết quả và trách nhiệm giải trình của các chủ thể có liên quan.
Tăng cường kết nối nghiên cứu, giảng dạy và thực tiễn pháp lý
Trong suốt hai ngày làm việc, hội thảo đã diễn ra trong không khí trao đổi học thuật nghiêm túc, cởi mở. Các tham luận không chỉ tập trung phân tích quy định pháp luật hiện hành mà còn đưa ra nhiều góc nhìn về những xu hướng pháp lý mới như ESG, kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh, thị trường carbon, quản trị tài nguyên tích hợp, kinh doanh có trách nhiệm, chuyển đổi số và thương mại bền vững.
Thông qua trao đổi, các đại biểu cho rằng quá trình hoàn thiện pháp luật hướng tới phát triển bền vững cần được thực hiện theo tư duy liên ngành. Các vấn đề kinh tế, xã hội và môi trường ngày càng có mối quan hệ chặt chẽ, vì vậy việc sửa đổi từng đạo luật riêng lẻ cần được đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật, tránh tình trạng một chính sách đạt được mục tiêu của ngành này nhưng lại tạo ra chi phí hoặc xung đột đối với lĩnh vực khác.
Hội thảo đồng thời tạo điều kiện để cán bộ, giảng viên cập nhật những vấn đề lý luận và thực tiễn mới, từ đó phục vụ trực tiếp cho hoạt động giảng dạy, xây dựng học liệu và nghiên cứu khoa học tại Khoa Luật. Đối với sinh viên, việc được tiếp cận các trao đổi chuyên môn tại hội thảo góp phần mở rộng kiến thức ngoài chương trình học, nâng cao tư duy nghiên cứu và khả năng nhận diện những vấn đề pháp lý đang đặt ra trong thực tiễn phát triển đất nước.
Việc tổ chức thành công Hội thảo khoa học “Hoàn thiện pháp luật hướng tới phát triển bền vững ở Việt Nam” tiếp tục khẳng định sự quan tâm của Khoa Luật, Trường Đại học Khoa học – Đại học Thái Nguyên đối với hoạt động nghiên cứu khoa học gắn với yêu cầu thực tiễn. Những kết quả trao đổi tại hội thảo là nguồn tư liệu có giá trị cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại, lấy con người làm trung tâm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường, hướng tới sự phát triển bền vững của Việt Nam.
